ابتدا برای نظارت بر درمان سرطان، از جمله پاسخ به درمان و عود بیماری؛ بهعنوان شاخص میزان سرطان یا اندازه تومور (بار تومور) و برای کمک به پیشگیری از بروز بیماری سرطان؛ گاهی اوقات پس از درمان سرطان به عنوان پیگیری آزمایش غربالگری مثبت برای بیماری سرطان، برای مقایسه اینکه آیا سطح تومور به سطح طبیعی کاهش مییابد یا خیر (نشان میدهد که سرطان به احتمال زیاد برطرف شده) انجام میگیرد.
Carcinoembryonic Antigen (CEA)
آنتیژن کارسینوآمبرونیک
آنتیژن کارسینوآمبرونیک
نمونه خون گرفته شده از ورید بازوی فرد؛ گاهی اوقات یکی دیگر از مایعات بدن مانند مایع از ناحیه شکمی (صفاقی)، سینه (پلور)، یا از نخاع (مغز و نخاع، CSF) گرفته میشود.
خیر
-
این آزمایش در چه مواردی کاربرد دارد؟آزمایش آنتیژن کارسینوآمبرونیک (CEA) میتواند برای موارد زیر مورد استفاده قرار گیرد:
- نظارت بر درمان افراد مبتلا به سرطان روده بزرگ. این آزمایش همچنین ممکن است به عنوان نشانگری برای سرطان مدولار تیروئید و سرطان رکتوم، ریه، پستان، کبد، پانکراس، معده و تخمدان نیز استفاده شود. آزمایش اولیه CEA معمولا قبل از درمان به عنوان ارزش (مقدار) "پایه" تجویز میشود. اگر سطح CEA افزایش یافته باشد، سپس از این آزمایش برای مانیتور کردن پاسخ فرد به درمان و تعیین اینکه آیا سرطان پیشرفت کرده یا دوباره تکرار شده است میتوان استفاده نمود.
- مرحلهبندی سرطان – مرحلهبندی سرطان شامل ارزیابی اندازه تومور و همچنین میزان گسترش آن است.
- آزمایش CEA در یک نمونه مایع بدن میتواند به تعیین اینکه آیا سرطان به درون حفرههای بدن مانند سینه یا شکم (حفره پلورال یا صفاقی) گسترش یافته است کمک میکند.
آزمایش CEA میتواند در ترکیب با سایر نشانگرهای تومور در ارزیابی سرطان مورد استفاده قرار گیرد.
همۀ سرطانها CEA تولید نمی کنند، و جواب مثبت آزمایش CEA همیشه نشانگر بروز سرطان نیست. بنابراین، CEA برای غربالگری جمعیت عمومی توصیه نمی شود.
-
این آزمایش در چه زمانی درخواست میشود؟
ممکن است آزمایش CEA زمانی تجویز شود که فرد مبتلا به سرطان روده بزرگ یا سایر انواع خاصی از سرطان تشخیص داده شود. این سنجش قبل از درمان آغاز خواهد شد و سپس به طور منظم برای ارزیابی موفقیت درمان و تشخیص عود بیماری انجام گیرد.
گاهی اوقات آزمایش CEA ممکن است زمانی انجام شود که بیمار مشکوک به ابتلا به سرطان است اما این بیماری هنوز تشخیص داده نشده است. از آنجا که سطح CEA می تواند در شرایط زیادی افزایش یابد، این یک روش معمول برای انجام آزمایش نیست، اما میتواند اطلاعات اضافی در اختیار متخصص مراقبتهای بهداشتی قرار دهد.
گاهی اوقات آزمایش CEA را میتوان بر روی مایعی غیر از خون نیز انجام داد، زمانی که متخصص مراقبت های بهداشتی متذکر میشود که سرطان متاستاز شده است (مثلا در حفره پلورال یا صفاقی گسترش یابد).
-
نتایج این آزمایش چگونه تفسیر میشود؟
برای درمان، مانیتور کردن عود بیماری:
هنگامی که سطح CEA در ابتدا بالا بوده و پس از درمان به حالت طبیعی کاهش مییابد، بدین معنی است که سرطان با موفقیت درمان شده است. سطح پایدار افزایش CEA اغلب اولین نشانگر عود مجدد تومور است.مرحله بندی:
در آزمایش اولیه، افراد مبتلا به تومورهای کوچکتر و در مراحل اولیه احتمالا دارای مقادیر طبیعی CEA یا کمی بالاتر از سطح اولیه CEA هستند. در افراد مبتلا به تومورهای بزرگتر، سرطان مرحله بعد یا تومورهایی که در سراسر بدن گسترش یافتهاند بیشتر احتمال دارد که مقدار CEA بالایی وجود داشته باشند.آزمایش متاستاز:
اگر CEA در مایعی غیر از خون وجود داشته باشد، احتمال دارد که سرطان در آن ناحیه از بدن گسترش یابد. به عنوان مثال، اگر CEA در مایع مغزی نخاعی تشخیص داده شود، ممکن است نشانگر این باشد که سرطان به سیستم عصبی مرکزی گسترش یافته است.از آنجاییکه همۀ سرطانها CEA تولید نمی کنند، ممکن است فرد سرطان داشته باشد، اما سطح CEA وی نیز نرمال باشد. اگر سرطانی CEA تولید نکند، این آزمایش به عنوان یک ابزار نظارت مفید نخواهد بود.
-
آیا اطلاعات بیشتری برای بیمار مورد نیاز است؟
ممکن است آزمایشگاهها برای انجام آزمایش CEA از روشهای مختلفی استفاده کنند، بنابراین نتایج آزمایشگاههای مختلف، میتواند متفاوت باشد. اگر یک سری آزمایشات CEA انجام دادهاید، توصیه میشود که آزمایشها به طور معمول توسط همان آزمایشگاه و به همان روش انجام شود، تا نتایج به طور صحیح مقایسه و تفسیر شوند. ممکن است بخواهید در مورد این موضوع با ارائهدهندۀ مراقبتهای بهداشتی خود مشورت کنید.
افراد سیگاری سطح CEA بالاتری نسبت به افراد غیرسیگاری دارند.
افزایش سطح CEA می تواند برخی از شرایط غیرسرطانی مانند التهاب، سیروز، زخم پپتیک، کولیت اولسراتیو، پولیپ رکتال، آمفیزم و بیماریهای خوشخیم پستان را نشان دهد.
-
آیا اگر استعمال دخانیات انجام دهم، آیا سطح بالای CEA به این معنی است که من سرطان دارم؟
الزاماً خیر. سیگار میتواند مقادیر CEA را تا دو برابر دامنۀ طبیعی افراد غیر سیگاری بالا ببرد و فرد نیز سرطان نداشته باشند.
-
آیا برای هر فرد مبتلا به سرطان یک آزمایش CEA انجام میگیرد؟
تعداد CEA نقش ویژهای در تومورهای خاص، به ویژه در سرطان روده بزرگ دارد. با این حال، تعدادی از دیگر نشانگرهای تومور برای مانیتورکردن سرطان نواحی مختلف بدن شکل گرفتهاند. بهعنوان مثال، سرطان پستان معمولا با آزمایش CA 15-3 یا آزمایش CA 27.29 کنترل میشود. برای برخی از سرطانها، هیچ آزمایشی برای نشانگرهای تومور انجام نمیشود.